De conformation bias

De conformation bias

De meeste journalisten denken daadwerkelijk dat zij kritisch zijn omtrent het Coronabeleid en alle maatregelen. Zij verdedigen zich dan ook stellig als ze erop aangevallen worden dat ze dat niet zijn. Echter hebben zij zelf helemaal niet door dat ook zij te maken hebben met een tunnelvisie, de zogenaamde ‘confirmation bias’, en daardoor ook steeds de neiging hebben tot perceptuele verdediging. Dat is laatste is vermijden of anders interpreteren van mogelijk bedreigende informatie die strijdig is met je huidige overtuigingen. 

In onze oordeelsvorming zijn we zonder dat we het echt door hebben meestal geneigd om uitsluitend informatie te zoeken (en vervolgens te interpreteren en te herinneren) die bestaande opvattingen bevestigen. Dit is dus die conformation bias. Dit leidt uiteindelijk tot tunnelvisie. Iedereen heeft hier last van, maar vooral ook  in veel beroepsgroepen is dit effect in zeer grote mate aanwezig. Zo zien we bijvoorbeeld virologen zich volledig focussen op manieren om een virus te stoppen, terwijl ze alle destructieve rand effecten daarvan volledig negeren. De kunst is dan ook om jezelf de steeds de juiste vragen te stellen, voordat je besluit dat de informatie die je binnen krijgt de waarheid is. 

Journalisten denken vaak hier geen last van te hebben. Maar het afgelopen jaar hebben we heel duidelijk kunnen zien hoe echte kritiek vervangen is voor pseudo kritiek. Als grootmoeder sterft na het eten van een broodje ei als ontbijt, vorig jaar grootvader ook al overleed nadat hij die ochtend een broodje ei had gegeten, en je dan gaat zoeken hoeveel mensen er de afgelopen jaren zijn overleden op dezelfde dag dat ze een broodje ei als ontbijt namen, dan is de meest logische conclusie op basis van de statistieken dat het broodje ei de oorzaak is van al deze sterfgevallen. Vervolgens besluit de overheid op aanraden van experts dat het broodje ei inderdaad de oorzaak van al die sterfgevallen, en dat daar maatregelen voor getroffen moeten worden. . Wie het hier niet mee eens is, en dit in twijfel trekt, kan erop rekenen dat ze geen aandacht meer krijgen en zoveel mogelijk buitenspel gezet worden. Einde carrière. De experts hebben immers bewijs gevonden dat eieren voor sommige mensen inderdaad dodelijk kunnen zijn in een paar procent van de gevallen, en datzelfde geldt voor brood. De combinatie van die twee kan dus nog dodelijker zijn. En experts, daar twijfelen we niet aan. 

Wat is nu de taak van de journalist? De journalist dient de volledige waarheid te achterhalen door alles wat er verteld wordt in twijfel te trekken en te gaan zoeken naar feiten die het verhaal ontkrachten. Lukt dit op geen enkele manier, dan kun je er vrij zeker van zijn dat het verhaal klopt. Maar wat doet de journalist tegenwoordig vooral? De journalist verzaakt uit te zoeken of het broodje ei überhaupt de oorzaak is van zoveel doden, want hij gaat ervan uit dat de experts (vanuit hun tunnelvisie) dat al voor hem hebben uitgezocht. Dus de kritiek die zij vervolgens denken te geven gaat vooral over de wijze waarop de overheid omgaat met het vermeende probleem in de zin van ‘doet de overheid genoeg’, , in plaats van de experts én de overheid  aan te vallen op het punt of het probleem eigenlijk wel het probleem is. 

Je kunt dus volledig overtuigd zijn van het idee dat je kritisch bent over een onderwerp, maar ben je echt kritisch over de kern van het probleem, en het bestaan van het probleem. Of ben je kritisch op de wijze waarop de overheid en andere mensen omgaan met de symptomen en het bestrijden van het vermeende probleem. Er zijn ontzettend veel psychologische factoren die meespelen bij het vormen van een mening over iets. Zowel interne als externe processen bepalen voor een groot deel onbewust hoe jij informatie verwerkt. De enige manier om iedere keer weer zo dicht mogelijk bij de waarheid te komen is door jezelf voortdurend af te vragen of het nog steeds klopt wat je gelooft. Dit geldt voor iedereen en in elke situatie. 

Nu zie je ook gelijk het probleem wat er gebeurt als het uiten van een vrije mening steeds moeilijker wordt gemaakt. Als het hebben van een bepaalde mening gevaar en daardoor angst oproept, ben je sneller geneigd mee te gaan met de groep. Hersenen zoeken altijd de weg van het minste gevaar (de minste pijn)  en het meeste plezier. Het kost dus éxtra veel energie om die gevaarlijke mening te hebben, en dat is de reden dat velen er zowel bewust als onbewust voor kiezen de groep te volgen. Binnen de overtuigingen van die groep kun je dan kritisch zijn op alles wat de groep aan kritiek toelaat en zelfs aanmoedigt, om zo toch de schijn hoog te houden iemand te zijn die kritisch is. 

Natuurlijk zal geen enkele journalist ooit toegeven dat ook zijzelf gevoelig zijn voor groepsdruk en tunnelvisie. Het is zelfs zo dat zij échte critici beschuldigen van het vastzitten in die ‘confirmation bias’. Het grote probleem wat we met z’n allen hebben is dat mensen tegenwoordig niet meer bereid zijn toe te geven dat ze fout zaten. De eenmaal ingeslagen weg is een eenrichtingsweg. We blijven liever tot het eind der tijden onze route verdedigen, dan toe te geven dat het misschien toch niet de juiste route was. Uiteindelijk zal dit leiden naar een punt waar eigenlijk niemand heen wil, maar absoluut niet te voorkomen is als we zo doorgaan. Het is het punt waarop mensen grenzen over gaan die zelf niet doorhebben. Het punt waar respect voor anderen volledig verdwenen zal zijn en mensen in staat zijn dingen te doen die ze nooit van zichzelf verwacht hadden. En we zijn inmiddels hard op weg. Het wordt hoog tijd dat mensen gaan beseffen waar ze mee bezig zijn, voordat het te laat is. 

4 gedachten over “De conformation bias

  1. Don, ken je de Seattle Windshield Epidemic? Heb ik zelf al een jaar geleden op FB gedeeld (helaas zonder iemand te overtuigen).
    OK het was iets minder ingrijpend maar stoelde op precies dezelfde mechanismes.

    groetjes
    NooT

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *